2018 yılı sonrasında Emniyet Genel Müdürlüğü ile SGK arasında kurulan veri paylaşım sistemi nedeniyle, trafik ceza tutanağı düzenlenen dolmuş ve servis araç sürücülerine ilişkin bilgiler SGK’ya iletilmeye başlanmıştır.
Bu uygulama kapsamında birçok dolmuş ve servis işletmecisine yalnızca trafik ceza tutanaklarına dayanılarak;
Sigortasız işçi çalıştırma
İşe giriş bildirgesi vermeme
Süresinde bildirim yapmama
gerekçeleriyle yüksek tutarlı SGK idari para cezaları uygulanmıştır.
Ancak yargı kararları bu konuda oldukça açıktır:
Tek başına trafik ceza tutanağı, sigortasız işçi çalıştırıldığını ispatlamaz.
SGK tarafından uygulanan bu cezaların dayanağı:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’dur.
Bu kanuna göre sigortasız işçi çalıştırılması halinde idari para cezası uygulanabilir.
Ancak burada önemli olan husus şudur:
Sigortasız çalıştırma iddiası kesin ve hukuken geçerli delillerle ispatlanmalıdır.
İdare mahkemeleri tarafından verilen kararlarda SGK cezalarının şu gerekçelerle iptal edildiği görülmektedir:
Trafik ceza tutanağı yalnızca trafik ihlalini gösterir.
Çalışma ilişkisini ispatlamaz.
Ücret ödemesine ilişkin araştırma yapılmamıştır.
Tanık beyanı alınmamıştır.
Sosyal güvenlik denetmeni raporu bulunmamaktadır.
Etkin ve kapsamlı bir inceleme yapılmamıştır.
Mahkemeler bu konuda şu temel ilkeyi vurgulamaktadır:
İdari para cezaları varsayıma değil, somut ve hukuken geçerli delillere dayanmalıdır.
Büromuz tarafından Kilis’te dolmuş ve servis esnafına kesilen SGK idari para cezalarına karşı açılan davalarda 130’dan fazla cezanın iptali sağlanmıştır.
İdare mahkemeleri tarafından verilen bu iptal kararlarının önemli bir kısmı Bölge İdare Mahkemesi tarafından da onanmıştır.
Bu durum artık tekil bir karar değil, yerleşik bir yargı uygulaması haline gelmeye başlamıştır.
Bir kişinin araç direksiyonunda bulunması;
İş sözleşmesi bulunduğunu
Sürekli bir çalışma ilişkisi olduğunu
Ücret ödendiğini
tek başına göstermez.
Bu nedenle SGK’nın ceza kesmeden önce sosyal güvenlik mevzuatına uygun şekilde denetim ve araştırma yapması zorunludur.
SGK tarafından kesilen idari para cezalarına karşı süreler oldukça kısadır:
Kuruma itiraz süresi: 15 gün
İdare Mahkemesinde dava açma süresi: Tebliğden itibaren 30 gün
Bu süreler hak düşürücü sürelerdir.
Trafik ceza tutanağı tek başına sigortasız işçi çalıştırma delili değildir.
Dolmuş ve servisçi esnafına bu gerekçeyle kesilen SGK idari para cezaları, etkin bir soruşturma yapılmadan uygulandığı takdirde idare mahkemeleri tarafından iptal edilmektedir.
Büromuz tarafından Kilis’te açılan davalarda 130’dan fazla SGK idari para cezasının iptali sağlanmıştır.
