SGK İDARİ PARA CEZASI İPTAL DAVASI ÖRNEK DAVA DİLEKÇESİ
DURUŞMA İSTEKLİDİR
NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
...........................
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Ziverbey Cad.No:6,Sosyal Güvenlik Kurumu Balgat/ANKARA
DAVA : İPTAL ( İDARİ PARA CEZASI iptali istemidir)
TEBLİĞ
TARİHİ : ..................
DAVANIN İZAHI :Müvekkil şirket davalı kurum nezdinde ...................................................... sicil numara ile tescilli iş yeri sahibidir.
Davalı kuruma ait ............................ Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ile müvekkile ait aracın sürücüsü olduğu ileri sürülen kişinin (...................) trafik ceza tutanaklarından sigortasız çalıştığının anlaşıldığı ileri sürülerek sürücü için işe giriş, çıkış ve muhtasar ve pirim hizmet beyannamelerinin süresinde verilmediği ileri sürülerek 5510 sayılı Kanunun 102. Maddesi uyarınca ........ tarihli E- ......................................sayılı .............. TL idari para cezası verilmiştir.
İdari para cezasına ilişkin evrak ektedir. (Ek:1)
Bu para cezasının dayanağı trafik ceza tutanağı muhatabı kişinin ücretli çalışan olduğu halde çalışmasının davalı kuruma bildirilmemiş olmasıdır.
Trafik cezası yiyen bu kişinin davacı emrinde sürekli çalışan ve ona ücret ilişkisi ile bağlı emrinde çalışan kişilerden olduğu davacı kurumun denetmenleri tarafından ifadelerine başvurularak, tanık dinlenerek hiç bir tereddüte yer verilmeyecek biçimde sigortasız çalışma olgusu ortaya konulmadan idari para cezası verilmesi hukuka uygun düşmemiştir.
5510 sayılı kanunun 8.ci maddesinin 7. Fıkrası gereği Emniyet Müdürlüğü Kadim Servisince yapılan tetkik ve tutanak dayanak yapılarak sahip olunan ve kontrol yapılan işyerinde (70 metrekarelik, 7-8 masadan oluşan ) muhatap olan kişilerin (başkaca yerde fiilen çalışan , sigortalı olan) müvekkilin işçisi olarak çalıştığı varsayımı ile davalı kurum önce 5510 sayılı kanun gereği bildirim yapılmasını, aksi takdirde işe girişin re’sen yapılacağını ihtar ve tehdit etmekte; daha sonra da işe giriş bildirgesinin “süresinde” olmadığını ileri sürerek ve bunu gerekçe yaparak idari para cezası uygulamaktadır.
5510 sayılı kanunun 8.ci maddesinin 7.ci fıkrası gereği çeşitli kurum ve kuruluşlardan gönderilen bu şekildeki bilgiler yasada belirtilen çalışma fiili ve olgusu ile ilgili yetersiz tespitler olduğu için Anayasa madde 38 ve Türk Ceza Kanunu Madde 2 ile 5510 sayılı SGK kanunu ve 4857 yasa hükümleri gereği yapılan bu tespitler incelemeye dayanmadığı, illiyet bağı ve diğer iş ilişkileri tespitleri yapılmadığından bu şekilde yapılan işlemlerin yalnızca ihbar olarak kabul edileceği, sigortasız çalışma olayının S.G.K. tarafından incelemeye yetkili denetim elemanlarınca konuyu incelemesi gerektiği benzer olaylar sebebiyle hüküm altına alınmıştır.
Danıştay 15. Dairesinin 09.10.2018 tarih ve 2013/11790 esas ve 2018/6786 karar sayılı ilamında “ Polis memurunun tuttuğu tutanak tek başına işlem tesis etmek için yeterli olmayıp, idari para cezası uygulanması için cezaya konu fiilin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tüm unsurları ile oluştuğunun somut bir şekilde saptanması gerekir” şeklindeki açık hükmü ile sadece polis memurunun yaptığı tespit ile verilen idari para cezasına yapılan itirazın ve açılan davanın kabul edilmesi gerektiği açıklanmıştır.
Gerçekte fiilen işyerinde çalışan olup olmadığı gibi yasal zorunluluk olan bilgiler ceza tutanağında mevcut değildir.
Sürücü , trafik cezası yediği gün aracı hatır için kullanmış , davacı emrinde ücretli işçi değildir. Girişi olmayan ve sigortalı ücretli çalışmayan birisinin işten ayrılış bildirgesinin verilmemesi de normal ve olağandır.
Ayrıca mükerrerlik şartları da oluşmamıştır.
Bu sebeplerle ceza usulsüzdür.
Bölge İdare Mahkemelerinin konuya ilişkin yerleşen kararlarına göre ücrete dayalı sigortasız çalışma olgusunun hiç bir tereddüte yer verilmeyecek biçimde davalı kurum tarafından ortaya konulması gerekmektedir.
Salt trafik ceza tutanağı kişinin ücrete dayalı işveren emrinde işçi olarak çalıştığına delil teşkil edemez.
Davalı kurumun bu konuda iş yerinde denetim yapması, ifadelere başvurması gerektiği açıktır. Bu hususların hiç birisi yerine getirilmemiş olup, benzer idari para cezaları değişik idare mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemeleri dosyaları ile iptal edilmiş ve BİM bu kararları onamıştır.
Bu kararların iptal gerekçesi : Bu durumda, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgeler ile konuya ilişkin mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu işlemin, salt Zonguldak İl Emniyet Müdürlüğü'nce düzenlenen trafik idari para cezası karar tutanağına ilişkin bildirim yazısı esas alınmak suretiyle tesis edildiği, işleme dayanak teşkil edecek nitelikte davalı idarenin denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından işçi ve işveren nezdinde yapılan bir tespitin bulunmadığı, davalı idarece davacının yanında çalıştığı iddia edilen kişinin çalıştığını ispatlayıcı başkaca (çalıştırılan kişinin çalıştırıldığı dönem, hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı, kendisine ücret ödendiği, bu hususlar kayden tespit edilmese bile bu konularda alınmış bir ifade vs.) herhangi bir bilgi, belge ve ifadenin de sunulamadığı görülmüş olup, adı geçen kişinin davacıya ait işyerinde kayıt dışı istihdam edildiği hususunun, davalı idarece yeterli inceleme ve araştırma yapılarak hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tüm unsurları ile sübuta erdiği ortaya konulmaksızın tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
ÖRNEK İPTAL KARARLARI
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesi 2023/1981 esas, 2024/1887 karar
Ayrıca Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin 2024/1886 esas, 2025/921 karar sayılı ilamı da bu tür işlemin iptali yönündedir.
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Altınca İdari Dava Dairesi 2023/1724 E, 2025/1681 Karar
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Altınca İdari Dava Dairesi 2023/2376 E, 2024/2129 Karar
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Altınca İdari Dava Dairesi 2023/2486 E, 2025/988 Karar
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Altınca İdari Dava Dairesi 2023/1771 E, 2025/383 Kararları da bu tür işlemlerin iptali ile ilgili kabul kararlarının onanmasına ilişkindir.
Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi 2025/842 esas, 2025/1291 karar sayılı ilamı ,
Adana Bölge İdare Mahkemesi 3.Dava Dairesinin 2024/1112 E, 2025/229 K.
Adana Bölge İdare Mahkemesi 3.Dava Dairesinin 2024/205 E., 2024/792K.
Van 2. İdare Mahkemesi 2025/384 esas, 2025/814 karar,
Giresun İdare Mahkemesi 2024/618 esas, 2024/820 karar
Giresun İdare Mahkemesi 2022/132 esas, 2023/298 karar,
Giresun İdare Mahkemesi 2022/98 esas, 2022/196 karar,
Ordu 2. İdare Mahkemesi 2021/682 esas, 2021/ 697 karar,
Ordu 2. İdare Mahkemesi 2021/894 esas, 2022/242 karar
Konya Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 2024/387 E. , 2024/1783K.
Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 2023/338E., 2024/605 K.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9.İdare Dava Dairesinin 2022/1522E., 2022/1530K.
Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 2020/1052 esas , 2021/ 31 karar sayılı dosyası ve 2022/745 esas, 2023/649 karar sayılı, 2023/109 esas ve 2024/816 karar sayılı dosyaları da aynı mahiyette iptal kararlarının onanmasına ilişkindir.
BİM İPTAL GEREKÇESİ
Adana Bölge İdare Mahkemesi 3.Dava Dairesinin 06.02.2025 tarih 2024/1112 E, 2025/229 K. Sayılı güncel kararının SGK'nın idari para cezasını iptal gerekçesi :"Trafik para cezaları dışında başka bir veri bulunmaması sebebiyle ..iş yerinde çalıştığının her türlü şüpheden uzak ortaya konulmadığı açık olup, buna dayalı olarak tesis edilen idari para cezasında isabet görülmemiştir."
5510 sayılı kanunun 8.ci maddesinin 7.ci fıkrası gereği çeşitli kurum ve kuruluşlardan gönderilen bu şekildeki bilgiler yasada belirtilen çalışma fiili ve olgusu ile ilgili yetersiz tespitler olduğu için Anayasa madde 38 ve Türk Ceza Kanunu Madde 2 ile 5510 sayılı SGK kanunu ve 4857 yasa hükümleri gereği yapılan bu tespitler incelemeye dayanmadığı, illiyet bağı ve diğer iş ilişkileri tespitleri yapılmadığından bu şekilde yapılan işlemlerin yalnızca ihbar olarak kabul edileceği, sigortasız çalışma olayının S.G.K. tarafından incelemeye yetkili denetim elemanlarınca konuyu incelemesi gerektiği benzer olaylar sebebiyle hüküm altına alınmıştır.
Gerçekte fiilen işyerinde çalışan olup olmadığı gibi yasal zorunluluk olan bilgiler trafik ceza tutanağında mevcut değildir. Trafik ceza tutanağı ilgi yazıda iddia edildiği gibi “ sigortasız çalışma “ tespiti değil, trafik kurallarını ihlal fiilinden ibaret bir tutanaktır.
Bu tutanak; Ulaştırma Bakanlığı için bir belge hükmünde olup 5510 sayılı yasanın aradığı manada bir belge niteliğinde değildir.
5510 sayılı kanunun 8.ci maddesinin 7. Fıkrası gereği Emniyet Müdürlüğü Kadim Servisince yapılan tetkik ve tutanak dayanak yapılarak sahip olunan dolmuşta sürücü mevkiinde iken trafik kanununa muhalefet ederek tutanağa muhatap olan kişilerin müvekkillerin dolmuşunda işçi olarak çalıştığı varsayımı ile davalı kurum önce 5510 sayılı kanun gereği bildirim yapılmasını, aksi takdirde işe girişin re’sen yapılacağını ihtar ve tehdit etmekte; daha sonra da işe giriş bildirgesinin “süresinde” olmadığını ileri sürerek ve bunu gerekçe yaparak idari para cezası uygulamaktadır.
5510 sayılı kanunun 8.ci maddesinin 7.ci fıkrası gereği çeşitli kurum ve kuruluşlardan gönderilen bu şekildeki bilgiler yasada belirtilen çalışma fiili ve olgusu ile ilgili yetersiz tespitler olduğu için Anayasa madde 38 ve Türk Ceza Kanunu Madde 2 ile 5510 sayılı SGK kanunu ve 4857 yasa hükümleri gereği yapılan bu tespitler incelemeye dayanmadığı, illiyet bağı ve diğer iş ilişkileri tespitleri yapılmadığından bu şekilde yapılan işlemlerin yalnızca ihbar olarak kabul edileceği, sigortasız çalışma olayının S.G.K. tarafından incelemeye yetkili denetim elemanlarınca konuyu incelemesi gerektiği benzer olaylar sebebiyle hüküm altına alınmıştır.
Danıştay 15. Dairesinin 09.10.2018 tarih ve 2013/11790 esas ve 2018/6786 karar sayılı ilamında “ Polis memurunun tuttuğu tutanak tek başına işlem tesis etmek için yeterli olmayıp, idari para cezası uygulanması için cezaya konu fiilin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tüm unsurları ile oluştuğunun somut bir şekilde saptanması gerekir” şeklindeki açık hükmü ile sadece polis memurunun yaptığı tespit ile verilen idari para cezasına yapılan itirazın ve açılan davanın kabul edilmesi gerektiği açıklanmıştır.
Gerçekte fiilen işyerinde çalışan olup olmadığı gibi yasal zorunluluk olan bilgiler trafik ceza tutanağında mevcut değildir.
Trafik ceza tutanağı ilgi yazıda iddia edildiği gibi “ sigortasız çalışma “ tespiti değil, trafik kurallarını ihlal fiilinden ibaret bir tutanaktır.
Bu tutanak; Ulaştırma Bakanlığı için bir belge hükmünde olup 5510 sayılı yasanın aradığı manada bir belge niteliğinde değildir.
Bu nedenle trafik cezası nedeni ile araç kullanma fiili sigortasız araç kullanma fiiline aralarında illiyet bağı olmadığından kıstas olarak kullanılarak “yazımız ekinde gönderilen kişilerin işyerinizde çalıştığı tespit edilmiştir.” İddia ve kurum beyanı yasal olmayan gerçek dışı bir ifadedir.
5510 sayılı kanunun 8.ci maddesinin 7.ci fıkrası gereği bu ceza tutanakları ilgili maddede belirtilen form ile ilgili kurumun ceza yazdığı şahısları SGK ya bildirim zorunluluğu konulmuş olup yasal olarak bu bildirim formlarındaki bilgiler sigortalı çalışma ile ilgili belge hüviyetinde olamaz ve bu forma istinaden de işyerimizde çalışma fiili tespit edilebilmesi yasal değildir.
Araç sürücülerinin , işverenin bilgisi dışında veya hatır için bir kaç kez dolmuşu o anlık trafik ceza tutanağında adı geçen birilerine kullandırmış olması o kişilerin işyerinin işçisi olduğunu, iş akdine göre hizmet verdiğini ve işverene bağlı bulunduğunu göstermez.
Olayımızdaki trafik cezası muhatabının da ceza yediği gün ücret ilişkisine dayalı işçi işveren ilişkisi kapsamında bir işçi olmayıp, o gün için aracı hatır için kullanan kişidir. Bunun aksi davalı kurum tarafından inceleme ile ortaya konulmadan ceza tertip edilmiştir.
Bu konuda açılan örnek davalarda mahkemeler idari para cezalarını şu gerekçe ile iptal etmektedir. :
:" ....Uyuşmazlık konusu olayda , trafik idari para cezası karar tutanağından yola çıkılarak davacı hakkında işlem tesis edildiği, anılan tutanağın dava konusu işlemin tesisi için tek başına dayanak alınamayacağı, idari para cezası uygulanabilmesi için cezaya konu fiilin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tüm unsurları ile oluştuğunun somut bir şekilde saptanması amacıyla davalı idare denetim elemanlarınca işyerinde ayrıca bir denetim yapılması , iddia edilen kişi ve varsa işyerindeki diğer çalışanların ifadelerine başvurulması gerekirken bunun gerçekleştirilmediği, dolayısıyla para cezasına konu fiilin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tüm unsurları ile ortaya konulmadığı anlaşıldığından .......... " denilerek idari para cezasının iptaline karar verilmiştir.
.
Konya Bölge İdare Mahkemesi 4.İdari Dava Dairesi 2021/1259 E. , 2022/52 K. Sayılı kararında ilk derece mahkemesinin" Davacı hakkında tesis edilen idari para cezasının, davacıya ait araç sürücüsü hakkında düzenlenen trafik idari para cezası tutanağından yola çıkılarak verildiği, cezaya dayanak olarak iş yerinde denetim yapılmadığı gibi çalıştığı iddia edilen kişi ve varsa işyerindeki diğer çalışanlarının ifadelerine başvurulmadığı, sadece trafik idari para cezası karar tutanağına göre YETERLİ TESPİTE DAYANMADAN, CEZAYI GEREKTİREN FİİLİN TÜM UNSURLARI İLE BİRLİKTE TAMAM OLDUĞU HUKUKEN GEÇERLİ VE İTİBAR EDİLEBİLİR DELİLLERLE ORTAYA KONULMADAN FAİLİN CEZALANDIRILAMAYACAĞI YOLUNDAKİ GENEL HUKUK İLKESİ KARŞISINDA DAVAYA KONU İŞLEMDE HUKUKA UYARLIK BULUNMADIĞI GEREKÇESİYLE İŞLEMİN İPTALİNE" kararında hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek, davalı idarenin istinaf başvurusunu red etmiştir.
. Adana Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 2020/560 E, 2021/2332 Karar sayılı kararında "Davacı hakkında tesis edilen idari para cezasının, davacıya ait aracın sürücüsü hakkında düzenlenen trafik idari para cezası tutanağından yola çıkılarak verildiği, bu tutanak dışında davacının iş yerinde herhangi bir denetim yapılmadığı, iş yerinde çalışan kişi veya kişilerin ifadesine başvurulmadığı diğer bir deyişle anılan kişinin davacının iş yerinde hizmet akdine bağlı olarak çalıştığına yönelik şüpheden uzak YETERLİ BİR TESPİTİNİN BULUNMADIĞI GÖRÜLDÜĞÜNDEN HUKUKA UYARLIK BULUNMADIĞI GEREKÇESİYLE DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE " karar vermiştir.
Açıklanan sebeplerle hukuka aykırı idari para cezasının iptalini istemek gerekmiştir.
HUKUKİ SEBEPLER : 5510 SAYILI KANUN VE İLGİLİ MEVZUAT
DELİLLER : Dilekçe ekinde sunulan belgeler, iş yeri sicil dosyası,
İdari para cezası bildirimi, ve sair deliller.
SONUÇ VE İSTEK : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davalı idarenin ......................... tarihli, E- ....................................sayılı .................... TL tutarlı idari para cezası işleminin İPTALİNE;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 17. Maddesi uyarınca YARGILAMANIN DURUŞMALI İCRASINA,
yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine, karar verilmesini saygılarımızla vekaleten arz ve talep ederiz
DAVACI VEKİLİ
EKLERİ:
1-İdari para cezası bildirimi
2- Vekâletname
NOT: Hukuk büromuz, Türkiye çapında açtığı 800 civarındaki iptal davasında bu dilekçe formatını kullanmış olup, dilekçede yazılı mahkeme dosya numaraları aldığımız iptal kararı dosya numaralarıdır.
