Ticari araçlar hakkında düzenlenen trafik idari para cezaları, son yıllarda SGK tarafından “sigortasız işçi çalıştırıldığı” iddiasına dayanak yapılmaktadır. Özellikle dolmuş, servis ve ticari araç sahipleri bu uygulama nedeniyle ciddi idari para cezalarıyla karşı karşıya kalmaktadır.
Ancak çoğu durumda gözden kaçırılan çok önemli bir husus vardır:
👉 Aracı kullanan kişi, araç sahibinin işçisi değil, aracı kiralayan kişinin işçisi olabilir.
Bu durumda SGK’nın doğrudan ceza kesmesi hukuka uygun değildir.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 04.08.2021 tarihli
E-79961784-045.99-28780188 sayılı yazı ile bu konuya açıklık getirilmiştir.
Bu yazıya göre:
Kira sözleşmesi varsa, SGK doğrudan sigortasız işçi kabulü yapamaz. Önce detaylı inceleme yapmak zorundadır.
Türk Borçlar Kanunu uyarınca:
Kira sözleşmesi yazılı yapılmalıdır
Noter zorunluluğu yoktur
Tarafların imzası yeterlidir
👉 Yani:
“Noterde yapılmamış” gerekçesiyle kira sözleşmesi geçersiz sayılmaz.
SGK, kira sözleşmesi ibraz edildiğinde otomatik ceza kesemez. Aşağıdaki incelemeleri yapmak zorundadır:
Sürücü kiralayan işyerinde kayıtlı mı?
Meslek kodu uyumlu mu?
Araç sahibine karşı bir şikayet var mı?
Kira bedeli gerçekten ödenmiş mi?
Fatura veya gider belgesi var mı?
Kira sözleşmesi için damga vergisi verilmiş mi?
Kira geliri beyan edilmiş mi?
SGK açıkça şunu kabul etmektedir:
“Kira sözleşmesi, somut bir tespit olmadan sonradan düzenlenmiş sayılarak geçersiz kabul edilemez.”
👉 Yani:
❌ “Bu sözleşme sonradan yapılmış” denilemez
❌ Tek başına trafik cezası delil sayılamaz
Eğer SGK şüphe duyuyorsa:
👉 Dosyayı denetime sevk etmek zorundadır
Doğrudan ceza kesmek hukuka aykırıdır.
Bu düzenlemeye göre:
İspat yükü SGK’dadır.
Yani Kurum;
Kira sözleşmesinin gerçek olmadığını
Fiili çalışmanın araç sahibine ait olduğunu
somut delillerle ortaya koymalıdır.
SGK çoğu dosyada:
Trafik ceza tutanağına dayanarak
Kira sözleşmesini dikkate almadan
İnceleme yapmadan
👉 doğrudan idari para cezası kesmektedir.
Bu işlemler genellikle:
➡️ eksik inceleme
➡️ hukuka aykırı işlem
olarak iptal edilmektedir.
Dilekçelerde şu ifade özellikle etkili olmaktadır:
“Kurum, kendi 04.08.2021 tarihli genel yazısında öngörülen inceleme yükümlülüklerini yerine getirmeksizin işlem tesis etmiş olup, dava konusu idari para cezası eksik incelemeye dayalıdır ve hukuka aykırıdır.”
Ticari araç sahipleri açısından en önemli gerçek şudur:
👉 Trafik cezası = sigortasız işçi çalıştırıldığı anlamına gelmez
👉 Kira ilişkisi varsa, SGK bunu çürütmeden ceza veremez
