Ticari araçlara kesilen trafik idari para cezaları sonrasında, sürücünün sigortasız olduğu iddiasıyla SGK tarafından işverenlere idari para cezası uygulanabildiği görülmektedir. Ancak uygulamada sıkça göz ardı edilen önemli bir husus vardır:
👉 Trafik ceza tutanağı tek başına SGK idari para cezası için yeterli değildir.
Eğer sürücü, araç sahibi işverenin değil, aracı kiralayan kişinin çalışanı ise, kiralama ilişkisinin gerçekliği ayrıca incelenmek zorundadır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Müdürlüğü, inceleme usulünü 04.08.2021 tarihli ve E-79961784-045.99-28780188 sayılı yazı ile açıklamıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre kira sözleşmeleri kural olarak şekle tabi değildir. Ancak motorlu taşıt kiralamalarında sözleşmenin yazılı olması gerekir.
SGK uygulamasına göre:
✔ Noter onayı zorunlu değildir.
✔ Adi yazılı ve imzalı sözleşmeler geçerlidir.
✔ Somut bir tespit olmadan sözleşmenin sonradan düzenlendiği varsayılamaz.
Bu nedenle, yalnızca noter tasdiki olmadığı gerekçesiyle kira sözleşmesinin geçersiz sayılması hukuka uygun değildir.
Kurum, sözleşmenin gerçeği yansıtmadığı yönünde şüphe oluşursa aşağıdaki kriterleri araştırır:
Sürücü kiralayan işyerinden SGK’ya bildirilmiş mi?
Meslek kodu araç kullanımına uygun mu?
Araç sahibi işverene ilişkin şikayet veya dilekçe var mı?
Kira bedeli gerçekten ödenmiş mi?
Fatura veya gider belgesi düzenlenmiş mi?
Damga vergisi beyannamesi verilmiş mi?
Kiralayan kira gelirini beyan etmiş mi?
Şüphe devam ederse SGK;
Yakıt, bakım-onarım ve amortisman giderlerinin kim tarafından kaydedildiğini,
Faturaların yasal defterlere işlenip işlenmediğini,
Tarafların sözleşme hükümlerine uygun hareket edip etmediğini
araştırır ve gerekirse dosyayı denetime sevk eder.
SGK’nın yalnızca trafik idari para cezası tutanağına dayanarak otomatik şekilde idari para cezası uygulaması hukuken tartışmalıdır.
Kiralama iddiası bulunan durumlarda;
✅ Yazılı kira sözleşmesi
✅ Fiili ödeme ve muhasebe kayıtları
✅ Sigortalılık verileri
birlikte değerlendirilmeden ceza verilmemelidir.
Aksi takdirde mahkemeler sgk idari para cezasını iptal etmektedir.
