Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son yıllarda özellikle ticari araçlar üzerinde yapılan trafik denetimlerini esas alarak birçok işveren hakkında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında idari para cezası uygulamaktadır.
Ancak Gaziantep 5. İdare Mahkemesi’nin 30.06.2026 tarihli, E.2026/465, K.2026/1165 sayılı kararı, yalnızca trafik denetim tutanağına dayanılarak kayıt dışı çalışma kabul edilemeyeceğini açık biçimde ortaya koymuştur.
Bu karar, nakliye şirketleri, servis işletmeleri, dolmuş ve minibüs esnafı ile ticari araç sahipleri açısından son derece önemli bir emsal niteliğindedir.
Trafik ekipleri tarafından yapılan yol kontrolünde şirket aracını kullanan kişi tespit edilmiş, bu tespit üzerine SGK;
iddialarıyla yüksek tutarlı idari para cezası uygulamıştır.
Oysa şirket, sürücünün çalışan olmadığını, yalnızca aracı geçici olarak kullandığını açıklamıştır.
Mahkeme, SGK’nın yalnızca trafik tutanağına dayanarak işlem tesis ettiğini, ancak çalışma olgusunu ortaya koyacak hiçbir araştırma yapmadığını belirlemiştir.
Dosyada;
Bu nedenle mahkeme, eksik inceleme ile tesis edilen idari para cezasını hukuka aykırı bularak iptal etmiştir.
Kararın en dikkat çekici yönü şudur:
Bir kişinin şirket aracını kullanması;
kendiliğinden ispatlamaz.
Bu hususların somut, objektif ve hukuken geçerli delillerle ortaya konulması gerekir.
Aksi halde yalnızca trafik denetimine dayanılarak idari para cezası uygulanamaz.
İdari yaptırımlarda temel hukuk ilkesi açıktır:
İdare, uyguladığı yaptırımın dayanağını somut delillerle ispat etmek zorundadır.
Varsayım, kanaat veya ihtimal üzerine idari para cezası verilemez.
Gaziantep 5. İdare Mahkemesi de tam olarak bu ilkeyi uygulamış ve SGK’nın gerekli araştırmayı yapmadan ceza kesemeyeceğini vurgulamıştır.
Mahkeme kararında ayrıca Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin aynı doğrultudaki kararına da yer verilmiştir.
Bu durum, yargının giderek yerleşen yaklaşımının;
“Trafik ceza tutanağı tek başına kayıt dışı çalışmanın ispatı değildir.”
şeklinde oluştuğunu göstermektedir.
Bu karar özellikle;
bakımından önem taşımaktadır.
Evet.
Yalnızca trafik tutanağına dayanılarak;
gerekçeleriyle uygulanan idari para cezaları, somut olayın özelliklerine göre idare mahkemesinde iptal edilebilir.
Her dosya kendi delilleriyle değerlendirilmekle birlikte, mahkemeler artık yalnızca trafik tutanaklarını yeterli delil olarak kabul etmemektedir.
Gaziantep 5. İdare Mahkemesi’nin bu kararı, SGK’nın trafik denetimlerini otomatik olarak kayıt dışı çalışma kabul ederek idari para cezası uygulayamayacağını açık biçimde göstermektedir.
Hukuk devletinde idari yaptırımlar varsayımlara değil, somut ve hukuken geçerli delillere dayanmalıdır.
Bu nedenle yalnızca trafik ceza tutanağına dayanılarak kesilen SGK idari para cezaları mutlaka hukuki denetime tabi tutulmalıdır.
Hayır. Mahkeme kararlarına göre tek başına yeterli değildir. Çalışma olgusu ayrıca ispat edilmelidir.
Kesebilir; ancak bu cezanın hukuka uygun olabilmesi için ek araştırma ve somut deliller bulunmalıdır.
Evet, SGK idari para celarına karşı cezanın tebliğinden itibaren 30 gün içinde İdare Mahkemelerinde doğrudan itiraz edilmeden iptal davası açılır .
