Son yıllarda Sosyal Güvenlik Kurumu, ticari araçlara düzenlenen trafik ceza tutanaklarını esas alarak birçok işveren hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca çok yüksek tutarlı idari para cezaları uygulamaktadır.
Peki yalnızca trafik ceza tutanağında bir kişinin araç sürücüsü olarak görünmesi, onun sigortasız işçi olduğunu gösterir mi?
Mersin 1. İdare Mahkemesi'nin 2025/1251 Esas sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararı bu soruya çok önemli bir cevap vermektedir
Olayın özeti
SGK, Emniyet birimlerince düzenlenen trafik ceza tutanaklarında farklı kişilerin aynı işverene ait ticari araçları kullandığını tespit etti.
Bu bilgiler, Emniyet Genel Müdürlüğünün PERİ sistemi üzerinden SGK'ya aktarıldı.
Bunun üzerine SGK;
gerekçesiyle 460.188 TL idari para cezası uyguladı.
İşveren ise;
ileri sürerek işlemin iptalini istedi.
Mahkeme çok önemli tespitlerde bulundu.
Mahkemeye göre;
Bir kişinin ticari aracı kullanması, otomatik olarak o kişinin işveren yanında hizmet akdiyle çalıştığını göstermez.
Bu nedenle trafik ceza tutanağı;
tek başına kayıt dışı işçilik ispatı sayılamaz.
Mahkeme açıkça belirtti ki SGK;
Bunlar yapılmadan verilen idari para cezası hukuka uygun değildir.
Kararda özellikle şu husus vurgulanmıştır:
Sigortasız çalışmanın;
ile ortaya konulması gerekir.
Salt trafik cezası listesi buna yeterli değildir.
Mahkeme;
SGK'nın hiçbir inceleme yapmadan yalnızca kolluk tarafından gönderilen bilgiler üzerinden işlem tesis ettiğini belirterek işlemi hukuka aykırı bulmuştur.
Kararın belki de en önemli cümlesi şudur:
İşveren ile sürücü arasında ücret karşılığı ve hizmet akdine dayalı çalışma ilişkisinin her türlü şüpheden uzak, somut ve objektif delillerle ortaya konulması gerekir.
Bu ifade ileride görülecek birçok SGK davası bakımından emsal niteliğindedir.
Mahkeme iki şartın birlikte gerçekleştiğini kabul etti.
Çünkü;
Mahkemeye göre;
idari para cezasına dayanılarak;
gibi işlemler yapılabilecek ve bu durum mülkiyet hakkını ihlal edecekti.
Bu nedenle yürütmenin durdurulmasına karar verildi.
Son yıllarda SGK'nın özellikle;
işleten işletmelere yönelik uyguladığı yüksek tutarlı idari para cezalarında aynı yöntem kullanılmaktadır.
Bu karar göstermektedir ki;
trafik ceza tutanağı tek başına kayıt dışı işçilik ispatı değildir.
SGK'nın mutlaka;
ile çalışma ilişkisini ortaya koyması gerekir.
Bu karar;
çeşitli idare mahkemelerince verilen;
yönündeki kararlarla aynı doğrultudadır.
Bu nedenle uygulamada önemli bir emsal niteliği taşımaktadır.
Mersin 1. İdare Mahkemesi'nin bu kararı, SGK'nın yalnızca trafik ceza tutanaklarına dayanarak idari para cezası uygulayamayacağını açık biçimde ortaya koymaktadır.
İşveren ile araç sürücüsü arasında gerçekten hizmet akdi bulunup bulunmadığı;
ile ispat edilmelidir.
Aksi halde tesis edilen idari para cezaları idari yargı denetiminden dönmektedir.
Hayır. Mersin 1. İdare Mahkemesi'ne göre tek başına yeterli değildir.
Denetim raporu, tanık beyanı, sürücü ifadeleri, sigortalılık kayıtları ve hizmet akdini gösteren somut delilleri araştırmalıdır.
Hayır. Araç, hatır için, ortaklık ilişkisiyle, kiralama kapsamında veya başka hukuki nedenlerle de kullanılmış olabilir. Bu nedenle ayrıca araştırma yapılmalıdır.
Evet. Hukuka aykırı olduğu düşünülen SGK idari para cezaları, süresi içinde idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.
