Av. Ahmet Çolak
Sosyal Güvenlik Kurumu son yıllarda özellikle ticari araç sahiplerine yönelik olarak trafik ceza tutanaklarını esas alıp sigortasız işçi çalıştırıldığı iddiasıyla yüksek tutarlı idari para cezaları uygulamaktadır.
Ancak Gaziantep 4. İdare Mahkemesi'nin 21.05.2026 tarihli kararı, bu uygulamanın hukuki sınırlarını net biçimde ortaya koymuştur.
Davacı şirkete ait ticari otobüsü kullanan bir kişi hakkında trafik ceza tutanağı düzenlenmiştir.
SGK, yalnızca bu trafik ceza kaydını esas alarak söz konusu kişinin şirket bünyesinde sigortasız şoför olarak çalıştığını kabul etmiş, işe giriş bildirgesi, işten çıkış bildirgesi ve muhtasar beyannamelerin verilmediği gerekçesiyle 122.014 TL idari para cezası uygulamıştır.
Şirket ise;
ileri sürerek dava açmıştır.
Mahkeme kararında çok önemli tespitlerde bulunmuştur:
Mahkemeye göre bir kişinin ticari araç kullanırken trafik cezası almış olması, onun o araç sahibinin sigortalı çalışanı olduğunu otomatik olarak göstermez.
Çünkü trafik tutanağı;
Bu nedenle SGK'nın yalnızca trafik ceza kaydına dayanarak işlem tesis etmesi yeterli görülmemiştir.
Mahkeme, kayıt dışı çalışma iddiasının ciddi bir iddia olduğunu vurgulamıştır.
Bu nedenle SGK'nın;
gerektiğini belirtmiştir.
Kararda şu ilke özellikle vurgulanmıştır:
Bir kişiye veya şirkete ceza verilebilmesi için fiilin her türlü şüpheden uzak, somut ve kesin delillerle ispat edilmesi gerekir.
İdarenin varsayıma dayalı işlem tesis etmesi hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.
Mahkeme dosyasında Emniyet Genel Müdürlüğünden bilgi istenmiştir.
Gelen cevapta;
anlaşılmıştır.
Bu durum da SGK'nın iddiasını destekleyen somut delil bulunmadığını göstermiştir.
Mahkeme;
karar vererek 122.014 TL tutarındaki idari para cezasını iptal etmiştir.
Ayrıca davacı lehine;
SGK tarafından ödenmesine hükmedilmiştir.
Bu karar, Türkiye genelinde çok sayıda ticari araç sahibine kesilen SGK idari para cezaları bakımından önemli bir emsal niteliğindedir.
Mahkeme açıkça şunu söylemektedir:
"Bir kişinin trafik denetiminde araç kullanıyor olması, onun sigortasız işçi olduğunu göstermez."
SGK'nın mutlaka çalışma olgusunu somut delillerle ispatlaması gerekir.
Aksi halde yalnızca trafik ceza tutanağına dayanılarak kesilen idari para cezalarının iptali mümkündür.
Trafik ceza tutanaklarına dayanılarak kesilen SGK idari para cezalarıyla karşılaşan ticari araç sahiplerinin, cezaların hukuka uygun olup olmadığını mutlaka değerlendirmeleri gerekir.
Çünkü mahkemeler artık sadece trafik tutanağına dayanılarak yapılan işlemleri yeterli görmemekte, gerçek bir çalışma ilişkisinin somut ve kesin delillerle ispat edilmesini aramaktadır.
Son yıllarda SGK, özellikle ticari araç sahibi, dolmuş sahibi ve servis aracı sahibi işverenler hakkında trafik ceza tutanaklarını esas alarak sigortasız işçi çalıştırma cezası uygulayabilmektedir. Ancak Gaziantep 4. İdare Mahkemesi'nin bu kararı, yalnızca trafik ceza tutanağına dayanılarak kayıt dışı işçi çalıştırıldığı sonucuna ulaşılamayacağını açıkça ortaya koymuştur.
Mahkemeye göre, bir kişinin ticari araç kullanırken trafik cezası almış olması, onun ücret karşılığı çalışan bir işçi olduğunu ispatlamaya yetmez. SGK'nın idari para cezası uygulayabilmesi için etkin bir SGK denetimi yapması, ilgili kişilerin ifadelerini alması, çalışma ilişkisinin varlığını somut delillerle ortaya koyması gerekir.
Bu yönüyle karar, trafik ceza tutanağı nedeniyle SGK idari para cezası ile karşı karşıya kalan tüm ticari araç sahipleri açısından önemli bir emsal niteliğindedir.
Hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak, sigortasız işçi çalıştırma cezası uygulanabilmesi için çalışma olgusunun kesin ve inandırıcı delillerle ispat edilmesi gerekir. İşe giriş bildirgesi verilmediği veya işten ayrılış bildirgesinin sunulmadığı iddiası tek başına yeterli değildir. Öncelikle kişinin gerçekten hizmet akdiyle çalıştığının ortaya konulması gerekir.
Gaziantep 4. İdare Mahkemesi de kararında, SGK tarafından yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğunu belirterek SGK cezasının iptali yönünde hüküm kurmuştur.
Hayır. Gaziantep 4. İdare Mahkemesi'nin kararına göre trafik ceza tutanağı tek başına sigortasız çalışma delili olarak kabul edilemez. Çalışma ilişkisinin ayrıca somut delillerle ispat edilmesi gerekir.
SGK, trafik ceza tutanaklarından hareketle inceleme başlatabilir. Ancak idari para cezasının hukuka uygun olabilmesi için çalışmanın somut, kesin ve hukuken kabul edilebilir delillerle ortaya konulması gerekir.
Evet. SGK tarafından verilen idari para cezalarına karşı yasal süreler içerisinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Hayır. Mahkemeye göre bir kişinin ticari aracı kullanıyor olması tek başına işçi-işveren ilişkisinin varlığını göstermemektedir.
Gaziantep 4. İdare Mahkemesi'nin bu kararı, trafik ceza tutanağına dayalı SGK idari para cezası uygulamalarına karşı önemli bir yargısal denetim örneği oluşturmuştur. Karar, sigortasız işçi çalıştırma cezası uygulanabilmesi için etkin SGK denetimi yapılması ve çalışma ilişkisinin kesin delillerle ortaya konulması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle karar, dolmuş sahipleri, servis aracı sahipleri ve diğer ticari araç sahipleri açısından emsal niteliği taşımaktadır.
Av. Ahmet Çolak
