Özet: Ticari aracınızı kullanan bir kişiye trafik cezası kesildiği için, o kişinin “kayıt dışı işçiniz” olduğu iddiasıyla SGK tarafından size idari para cezası mı uygulandı? Mersin 2. İdare Mahkemesi’nin 2026/1014 sayılı güncel kararı, bu tür cezaların somut delil olmadan iptal edilebileceğini bir kez daha ortaya koydu. Bu yazıda, aracı işletenler ve ticari araç sahiplerini yakından ilgilendiren bu kararı ayrıntılarıyla inceliyoruz.
Dava Konusu Olay: Şoförüm Değil, Aracımı Kullanan Kişiydi
Mersin’de ticari araç sahibi olan davacı adına, aracını kullanan iki kişiye (M.K. ve B.Ç.) trafik denetimi sırasında trafik cezası kesilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü kayıtlarındaki bu tespit, Mersin Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne intikal etmiş; SGK da bu bilgiyi tek başına yeterli görerek, söz konusu kişilerin araç sahibinin kayıt dışı (sigortasız) işçisi olduğu varsayımıyla işe giriş, işten ayrılış ve aylık prim hizmet belgelerinin verilmediği gerekçesiyle 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesi uyarınca 158.823,00 TL idari para cezası kesmiştir.
Davacı, böyle bir istihdam ilişkisinin hiç var olmadığını, idari soruşturma yapılmadan doğrudan trafik tutanağına dayanılarak ceza kesildiğini ileri sürerek işlemin iptali için dava açmıştır.
Mahkemenin Değerlendirmesi: “Şüpheden Uzak, Somut Delil” Şartı
Mahkeme, kararında SGK’nın idari para cezası verme yetkisinin sınırlarını net biçimde çizmiştir. Buna göre:
• 5510 sayılı Kanun’un 59. maddesi kapsamında, kolluk kuvvetleri de dahil olmak üzere diğer kamu kurumlarının kendi mevzuatları çerçevesinde yaptığı tespitler SGK’ya bildirilebilir ve SGK bu bildirimleri esas alarak işlem tesis edebilir.
• Ancak bu tespitlerin, “fail-fiil ilişkisini” yani kişi ile işveren arasındaki hizmet akdi bağını her türlü şüpheden uzak ve net biçimde ortaya koyan somut argümanlar içermesi zorunludur.
• Salt bir trafik cezası tutanağında aracı kullanan kişinin adının geçmesi, o kişinin araç sahibinin sigortasız çalışanı olduğunu tek başına ispatlamaz.
Mahkeme dosyada şu eksiklikleri tespit etmiştir:
1. İşçi ve işveren nezdinde SGK denetim memurlarınca yapılmış herhangi bir tespit bulunmamaktadır.
2. Çalıştığı iddia edilen kişilerin veya işyerindeki diğer çalışanların ifadesine başvurulmamıştır.
3. Ücret ödendiğine, çalışma süresine veya hizmet akdine dair kayıtlı ya da ifadeye dayalı hiçbir bilgi/belge sunulamamıştır.
4. İşlem, yalnızca “aracı kullanan kişi = araç sahibinin şoförü” varsayımına dayanmaktadır.
Bu gerekçelerle mahkeme, işlemi hukuka aykırı bularak iptaline karar vermiş; ayrıca benzer yöndeki Adana Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi’nin 23.05.2024 tarihli, E:2024/348, K:2024/666 sayılı kararına da atıfta bulunarak içtihadın istikrarlı olduğunu vurgulamıştır.
Bu Karar Kimleri İlgilendiriyor?
Bu içtihat özellikle şu kişiler için büyük önem taşımaktadır:
• Ticari araç (kamyon, minibüs, taksi vb.) sahipleri — aracını başkasına ödünç veren, kiraya veren veya bir yakınının kullanmasına izin veren işletmeciler
• Filo sahibi işletmeler — birden fazla aracı farklı kişilerin kullandığı nakliye ve lojistik firmaları
• Aracına ait bir trafik cezası nedeniyle SGK’dan “sigortasız işçi çalıştırma” gerekçeli tebligat almış herkes
SGK Cezasına İtiraz Sürecinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Bu kararın da gösterdiği üzere, SGK’nın trafik tutanağı gibi dolaylı verilere dayanarak kestiği cezalara karşı itiraz sürecinde şu noktalar öne çıkarılmalıdır:
• İşveren-işçi ilişkisini kuran somut bir tespitin (ifade, ücret ödemesi, düzenli çalışma kaydı vb.) dosyada bulunup bulunmadığı sorgulanmalı
• İdari soruşturma yapılıp yapılmadığı, çalıştığı iddia edilen kişinin ifadesine başvurulup başvurulmadığı incelenmeli
• Varsayıma dayalı işlemlerin, evrensel ceza hukuku ilkeleri gereği “şüpheden uzak ispat” standardını karşılamadığı vurgulanmalı
• Benzer emsal kararlar (bu karar dahil) dilekçeye eklenerek mahkemenin dikkatine sunulmalı
Bu tür idari para cezalarına karşı dava açma süresi, tebligat tarihinden itibaren 30 gündür. Süre kaçırıldığında hak kaybı yaşanabileceğinden, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden bir avukata danışılması önemlidir.
Sonuç
Mersin 2. İdare Mahkemesi’nin bu kararı, SGK’nın salt trafik cezası tutanağına dayanarak kestiği idari para cezalarının, somut ve şüpheden uzak delillerle desteklenmediği sürece hukuken ayakta kalamayacağını bir kez daha teyit etmiştir. Aracınıza ait bir trafik cezası nedeniyle SGK’dan idari para cezası tebliğ aldıysanız, bu kararda ortaya konan ilkeler doğrultusunda itiraz ve dava hakkınızı değerlendirmeniz önem taşımaktadır.
