Şirket ana sözleşmesi, bir şirketin “anayasası” niteliğindedir. Şirketin kuruluş amacını, faaliyet alanını, ortaklık yapısını ve yönetim biçimini belirleyen en temel hukuki belgedir. Kuruluş aşamasında hazırlanır ancak şirketin gelişimine paralel olarak zaman içinde değiştirilebilir.
Doğru ve detaylı hazırlanmış bir ana sözleşme, ileride ortaya çıkabilecek pek çok uyuşmazlığın önüne geçer.
Şirket türüne göre değişmekle birlikte ana sözleşmede genellikle şu unsurlar bulunur:
Şirket unvanı
Merkez adresi
Faaliyet konusu
Sermaye miktarı ve pay dağılımı
Ortakların hak ve yükümlülükleri
Yönetim ve temsil şekli
Kar dağıtım esasları
Devir ve çıkış şartları
Özellikle pay devri, ortaklıktan çıkış ve kar payı dağıtımı gibi konular açık şekilde düzenlenmelidir.
Limited ve anonim şirketlerde ana sözleşme, ticaret siciline tescil edilerek yürürlüğe girer. Tescil edilmeden hukuki sonuç doğurmaz. Ayrıca yapılacak her değişiklik için genel kurul kararı alınmalı ve yine tescil edilmelidir.
Yanlış veya eksik düzenlenen maddeler ileride:
Ortaklar arası anlaşmazlıklara
Yönetim yetkisi tartışmalarına
Kar payı uyuşmazlıklarına
Pay devri sorunlarına
neden olabilir.
Hazır şablon sözleşmeler çoğu zaman şirketin gerçek ihtiyaçlarını karşılamaz. Her şirketin faaliyet alanı, ortaklık yapısı ve hedefi farklıdır. Bu nedenle ana sözleşmenin şirketin yapısına uygun şekilde hazırlanması gerekir.
Örneğin yatırım almayı planlayan bir şirket ile aile şirketinin sözleşme yapısı aynı olmamalıdır. İleride büyüme hedefi olan şirketlerde yönetim ve pay düzenlemeleri buna göre tasarlanmalıdır.
Şirket büyüdükçe faaliyet konusu genişleyebilir, sermaye artırımı yapılabilir veya ortaklık yapısı değişebilir. Bu gibi durumlarda ana sözleşmede değişiklik yapılması zorunludur. Değişiklikler genel kurul kararı ile yapılır ve ticaret siciline tescil edilerek yürürlüğe girer.